Në Kongresin e Berlinit (13 qershor – 13 korrik 1878), fuqitë e mëdha evropiane – Britania, Austro-Hungaria, Rusia, Franca, Gjermania, Italia dhe Perandoria Osmane – vendosën për ndarjen e territoreve të Perandorisë Osmane, duke anashkaluar tërësisht vullnetin dhe praninë shqiptare.
🟠 Plava dhe Gucia
• Kongresi vendosi që Plava dhe Gucia t’i jepeshin Malit të Zi.
• Këto krahina, të banuara kryesisht nga shqiptarë myslimanë dhe katolikë, ishin pjesë e Vilajetit të Shkodrës.
• Vendimi u prit me kundërshtim të fuqishëm nga shqiptarët, të cilët u organizuan ushtarakisht për të mos lejuar aneksimin.
• Lufta kulmoi me betejën e Nokshiqit (1879–1880), ku forcat e Lidhjes së Prizrenit ndaluan avancimin malazez.
• Përballë kësaj rezistence, fuqitë e mëdha braktisën përkohësisht aneksimin dhe, në vend të Plavës e Gucisë, i ofruan Malit të Zi si kompensim Ulqinin.
• Plava dhe Gucia mbetën në territor osman deri në tetor të vitit 1912, kur u pushtuan nga Mali i Zi gjatë Luftës së Parë Ballkanike.
🟠 Tivari dhe Ulqini
• Fillimisht nuk përfshiheshin në marrëveshje.
• Pas dështimit për të marrë Plavën e Gucinë, fuqitë e mëdha ia kompensuan Malit të Zi me Ulqinin dhe Tivarin në vitin 1880.
• Lidhja Shqiptare e Prizrenit dhe popullsia vendase organizuan rezistencë të fortë në Ulqin.
• Pas ndërhyrjes së flotës ndërkombëtare dhe presionit diplomatik, Ulqini iu dorëzua Malit të Zi në nëntor 1880.
🟠 Malësia e Madhe dhe Tuzi
• Këto nuk iu dorëzuan menjëherë Malit të Zi, por mbetën të rrezikuara.
• Më vonë, Mali i Zi pretendoi edhe Tuzin, Hotin, Grudën, Kelmendin dhe Kastratin, por këto mbetën në administrimin osman pas vitit 1878.
• Ato përjetuan më vonë valë të fuqishme mobilizimesh shqiptare, sidomos për mbrojtjen e Hotit dhe Grudës në vitet 1880–1881.
⸻
🟢 Përmbyllje:
Kongresi i Berlinit shënoi fillimin e copëtimit të Shqipërisë Etnike, duke vendosur ndarjen e territoreve shqiptare pa marrë parasysh as vullnetin e popullsisë, as realitetin historik e etnik në terren.
Lidhja Shqiptare e Prizrenit u formua si reagim kombëtar për të mbrojtur trojet shqiptare dhe penguar ndarjen e tyre midis shteteve fqinje, me bekimin e diplomacive të kohës.
Plava e Gucia Sot