Qyteti i New York-ut, si një nga metropolet më të mëdha dhe më multikulturore në botë, ka hapur hapësira publike edhe për nderimin e figurave të shquara shqiptare, si dëshmi e kontributit historik, kulturor dhe qytetar të komunitetit shqiptar në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Sot, në New York ekzistojnë disa emërtime zyrtare nderuese (co-naming) të rrugëve që mbajnë emra personalitetesh shqiptare, të cilat nuk janë thjesht tabela simbolike, por shenja të identitetit, historisë dhe respektit institucional ndaj komunitetit tonë.
Rrugët me emra shqiptarësh në New York:
- Mother Teresa / Nëna Terezë – Bronx
Humanistja me famë botërore, simbol i paqes dhe mëshirës njerëzore. - Gjergj Kastrioti Skënderbeu – Bronx
Heroi kombëtar shqiptar dhe simbol i rezistencës historike të shqiptarëve. - Fan Noli Way – Bronx
Figurë madhore e historisë shqiptare dhe shqiptaro-amerikane, klerik, politikan, intelektual dhe diplomat. - Adem D. Celaj Way – Bronx
Aktivist dhe kontribuues i shquar i komunitetit shqiptaro-amerikan, i nderuar për veprimtarinë e tij qytetare dhe komunitare. - Ismail Qemali – Staten Island
Themeluesi i shtetit shqiptar dhe arkitekti i Pavarësisë së Shqipërisë. - Isa Boletini Way – Staten Island
Hero kombëtar, simbol i luftës për liri dhe pavarësi, figurë e pandashme e historisë shqiptare.
Këto emërtime dëshmojnë qartë se figurat shqiptare nderohen në hapësirën publike amerikane jo mbi baza etnike apo fetare, por mbi vlera universale: liri, sakrificë, humanizëm dhe kontribut qytetar.
Një mesazh i qartë për debatet e sotme
Fakti që New York-u, një qytet me standarde të larta institucionale dhe historike, nderon figura si Skënderbeu, Nëna Terezë, Ismail Qemali apo Isa Boletini, dëshmon se historia shqiptare është e njohur dhe e respektuar ndërkombëtarisht. Këto emërtime nuk janë rastësi, por rezultat i një realiteti historik të pakontestueshëm.
Prandaj, çdo debat rreth figurave historike shqiptare duhet të zhvillohet mbi fakte, dokumente dhe konsensus akademik, e jo mbi keqinterpretime apo narrativa të huaja për historinë dhe identitetin tonë kombëtar.
Plava e Gucia Sot
— për historinë, identitetin dhe të vërtetën shqiptare.