Një dokument i rrallë nga viti 1985: Apel i mërgatës shqiptare në SHBA për lirimin e mësueses Ajshe Gjonbalaj

Sot po sjellim për lexuesit e portalit Plava e Gucia Sot një dokument të rrallë dhe me vlerë të veçantë historike, të publikuar në New York në shkurt të vitit 1985, në kulmin e represionit të Jugosllavisë komuniste ndaj shqiptarëve të Kosovës dhe viseve shqiptare nën administrimin e saj. Fjala është për një broshurë informuese dhe apel ndërkombëtar, të hartuar dhe shpërndarë nga organizata e mërgatës shqiptare në Shtetet e Bashkuara të Amerikës “The Albanian Kosovar Youth in the Free World” (Rinia Kosovare Shqiptare në Botën e Lirë). Kush e…

Lexo më shumë

Gjenocidi në Bihor, Lidhja e Dytë e Prizrenit dhe Konferenca e Bujanit (1943–1944): një analizë kauzale e proceseve politike

Ky artikull shqyrton marrëdhënien shkak–pasojë ndërmjet gjenocidit ndaj popullsisë myslimane – shqiptare e boshnjake në Sanxhak, veçanërisht në Bihor në janar 1943, formimit të Lidhja e Dytë e Prizrenit dhe mbajtjes së Konferenca e Bujanit.  Teza qendrore argumenton se Lidhja e Dytë e Prizrenit nuk përfaqësonte vetëm një projekt nacionalist shqiptar, por edhe një reagim politik të kushtëzuar nga dhuna gjenocidale dhe frika ekzistenciale e popullsisë myslimane, ndërsa Konferenca e Bujanit u shfaq si përpjekje e strukturave komuniste për të neutralizuar këtë mobilizim dhe për ta kanalizuar atë brenda diskursit antifashist jugosllav.…

Lexo më shumë

Intervistë, Isa Qosja: Politikanët, aktorë të shkëlqyeshëm

Teatri në Kosovë ka evoluuar, por nuk e ka “aromën” e dikurshme, nuk ka më shfaqje kult dhe “është vendosur pas skenës”, thotë regjisori Isa Qosja, pedagog i pensionuar i Fakultetit të Arteve në Universitetin e Prishtinës. Autori i filmave “Proka” (1984), “Rojet e mjegullës” (1988), “Kukumi” (2005), “Tri dritare dhe një varje” (2014) dhe “Lejleku” (2024), vlerëson se censura që ishte e pranishme në art për arsye ideologjike në sistemin socialist, tashmë ka trajtë tjetër dhe kushtëzohet nga buxheti dhe privilegjet. “Me dashje e pa dashje, njerëzit i nënshtrohen…

Lexo më shumë

Ndryshimet ligjore penalizojnë studentët shqiptarë: kosto të larta, vonesa dhe rrezik i braktisjes së studimeve në gjuhën amtare

Ilustrim Disa studentë dhe prindër të tyre, të shqetësuar dhe të pakënaqur me pasojat që po sjellin ndryshimet e fundit ligjore në fushën e njohjes dhe barazimit të diplomave kanë kontaktuar gazetën e përjavshme në gjuhën shqipe në Mal të Zi, Koha Javore. Sipas gazetarit dhe profesorit Ismet Kallaba, nga një shkrim i tij rreth kësaj problematike, ata theksojnë se, ndonëse kanë kryer me sukses procedurën e njohjes së diplomës, shumë kandidatë shqiptarë nuk po lejohen t’i nënshtrohen provimit profesional pa e përfunduar më parë procesin e barazimit të kualifikimit,…

Lexo më shumë

Ndërroi jetë në SHBA Pjetër Leka Ivezaj – dallëndyshja që tronditi Jugosllavinë komuniste dhe paralajmëroi pranverën e lirisë shqiptare

Ka ndërruar jetë në Shtetet e Bashkuara të Amerikës Pjetër Leka Ivezaj, një nga figurat më domethënëse të rezistencës shqiptare në mërgatë dhe një rast unik politik që e detyroi Jugosllavinë komuniste të përkulet përballë presionit amerikan dhe angazhimit të fuqishëm të diasporës shqiptare. Pjetër Ivezaj nuk ishte vetëm një aktivist i përkushtuar, por një simbol i gjallë i faktit se regjimi jugosllav, pavarësisht propagandës së tij “liberale” ndaj Perëndimit, ushtronte represion brutal, diskriminim sistematik dhe drejtësi politike ndaj shqiptarëve në trojet e tyre etnike. Arrestimi i tij në verën…

Lexo më shumë