PARATHËNIE
Dokumenti që po paraqesim më poshtë është një raport i deklasifikuar i Agjencisë Qendrore të Inteligjencës Amerikane (CIA), i cili përshkruan situatën dramatike në Kosovë gjatë viteve 1943–1944. Dokumenti hedh dritë mbi masakrat ndaj shqiptarëve nga forcat çetnike dhe partizane, rolin e Lidhjes së Dytë të Prizrenit, përpjekjet për mbrojtjen e kufijve etnikë të shqiptarëve dhe ndërhyrjet politike të kohës, duke përfshirë edhe ndikimet e fuqive të Boshtit dhe më pas të aleatëve.
Ky material është zbardhur nga arkivat e CIA-s dhe është miratuar për publikim më 24 janar 2011, me kodin: CIA-RDP82-00457R014500140002-8. Ai paraqet një këndvështrim të veçantë nga qarqet perëndimore për zhvillimet në Kosovë dhe Shqipëri gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe përpjekjet e shqiptarëve për të ruajtur identitetin, tokën dhe lirinë kombëtare në një periudhë të errët dhe vendimtare të historisë.
Ky raport i veçantë, përveç vlerës historike, dëshmon se çështja e Kosovës dhe sakrificat e popullit shqiptar kanë qenë të njohura dhe të regjistruara në raportet zyrtare të shërbimeve ndërkombëtare që nga ajo kohë.
SEKRET / KONTROLL – VETËM PËR ZYRTARËT E SHBA
– 3 –
…nënshtrimin e kosovarëve ndaj komunizmit ndërkombëtar dhe pan-sllavizmit.
Ndër udhëheqësit komunistë ishin Fadil Hoxha, Mehmet Hoxha, Xhevdet Doda, vëllezërit Nimani, Ymer Zaimi, Ismet Shaqiri dhe të tjerë.
10. Në dimrin e vitit 1943 ndodhën masakra në shkallë të gjerë të kosovarëve në Rozhajë. Pesëqind burra u vranë me thika dhe zjarr mitralozësh në sulmet e para nga çetnikët, e më pas nga partizanët. Megjithë fatkeqësi të tilla, kosovarët mbetën të vendosur dhe besnikë ndaj aleancës me Shtëpinë e Savojës. Ata u regjistruan në Ushtrinë Kombëtare të Qeverisë Shqiptare dhe u organizuan në beteja kundër partizanëve dhe çetnikëve. Ata luftuan kundër sulmeve partizane dhe çetnike në Plavë, Guci, Rozhajë, Tutin, Mitrovicën e Kosovës, Rashkë dhe Kurshumli, në lartësitë malore të zonës së Gjilanit, përgjatë lumit Morava dhe në të gjitha vendbanimet ku flitej shqip. Ata pohuan të drejtën e tyre për pavarësi duke e rindërtuar në vitin 1943 Lidhjen e Dytë të Prizrenit, e udhëhequr nga Bedri Pejani. Me këtë Lidhje, ata ringjallën traditat e Lidhjes së Parë. Të gjithë shqiptarët iu përgjigjën thirrjes së Lidhjes, të gatshëm për të mbrojtur kufijtë e atdheut. Ata i mbrojtën këto kufij deri në ardhjen e Ushtrisë Sovjetike në Serbi.
11. Kosovarët mbrojtën shtëpitë, fenë, traditat dhe lirinë e tyre me ndihmën e Ushtrisë Kombëtare Shqiptare. Në këtë ata u inkurajuan shumë nga gjermanët, megjithëse nuk kishte trupa të rregullta të Boshtit në Kosovë. Arsyeja për këtë ishte se kosovarët e ndienin se lufta kundër sllavëve komunistë ishte problemi i tyre. Gjithashtu, pas marrëveshjes së Gjermanisë me Italinë më 8 shtator 1943, ajo nuk kishte më interes të mposhtte partizanët serbë në Jugosllavi. Për shkak se kosovarët kishin vendosur se lufta me komunistët ishte e tyrja, forcat e rregullta vetëm shoqëroheshin nga trupa shqiptare. Kompanitë që mbanin organizatën Balli Kombëtar mbërritën në lumin Lim në qershor të vitit 1944, të udhëhequra nga Rexhep Krasniqi, Sulejman Lleshi, i cili më vonë ra në betejë; Hekim Begejaj dhe Profesor Saraqi. Këta njerëz ishin një simbol inkurajimi për kosovarët, megjithëse u detyruan të tërhiqeshin pas një periudhe të shkurtër kohe…
12. Trimëria e kosovarëve ishte e pathyeshme në mbrojtjen e kufijve të Kosovës. Vullnetarët dëshmonin më shumë forcë dhe vlerë për kombin se sa për fuqinë e Boshtit që po dobësohej gradualisht. Megjithatë, shqetësimi kryesor i kosovarëve ishte situata e brendshme në Shqipëri. Jugosllavët kishin arritur të infiltronin radhët e udhëheqësve të partive politike shqiptare dhe të mbillnin konfuzion. Ky gjendje vazhdoi deri në kohën e Konferencës së Mukjes. Komunistët shqiptarë ende nuk kishin guxim të dilnin para popullit shqiptar në shoqëri me udhëheqësit serbë. Ata e dinin se një përballje do të ishte e pashmangshme në një rast të tillë, sidomos për çështjen e Kosovës. Si rrjedhojë, kryetari i komunistëve shqiptarë, Sali Bejoshka, i cili në të vërtetë ishte famëkeqi Dushan Mugosha, urdhëroi që Tuk Jakova, Mustafa Gjinishi, Omer Nishani dhe të tjerë të ngjashëm me ta, të shpalleshin si çlirimtarë kombëtarë.
13. Shqetësimet e patriotëve shqiptarë ishin të mëdha për shkak të shpërbërjes së Boshtit, hapjes së një fronti të dytë nga Aleatët, dhe faktit që komunistët po merrnin më shumë ndihmë nga Aleatët se sa nacionalistët antifashistë. Komunistët i tejkaluan nacionalistët shqiptarë duke kërkuar që çështja e Kosovës të shtyhej deri sa të mund të zgjidhej më vonë me referendum. Kosovarët, për të thënë ashtu, u kapën në një rrjetë të përgatitur nga dy mjeshtër të intrigës…
(Kjo eshte vetem nje faqe nga 33 faqet e ketij dokumenti te deklasifikuar te CIA-as . Ne ditet ne vazhdim do publikojm matriale tjera).
/Plava e Gucia Sot
