Edward Frederick Knight – Studiuesi britanik që shkroi për shqiptarët e Malësisë në vitet 1878–1879

Në fundin e shekullit XIX, trojet shqiptare filluan të tërhiqnin vëmendjen e shumë studiuesve, diplomatëve dhe udhëtarëve europianë. Ndër emrat më të njohur që vizitoi viset shqiptare ishte edhe Edward Frederick Knight, gazetar, udhëtar dhe korrespondent britanik lufte.

Knight lindi në vitin 1852 në Angli dhe gjatë jetës së tij udhëtoi në shumë vende të botës si reporter dhe eksplorues. Ai u bë i njohur për shkrimet e tij mbi Ballkanin, Lindjen e Mesme dhe konfliktet e kohës. Vdiq në vitin 1925, duke lënë pas një numër të madh librash dhe dëshmish historike nga udhëtimet e tij.

Një nga veprat më të njohura të tij është libri Through Albania to Baghdad, i botuar në vitin 1880, ku ai përshkruan udhëtimin e tij në trojet shqiptare gjatë viteve 1878–1879. Në atë periudhë historike, shqiptarët po përballeshin me rrezikun e copëtimit të trojeve të tyre pas Kongresit të Berlinit dhe po organizoheshin nëpërmjet Lidhjes Shqiptare të Prizrenit.

Gjatë udhëtimeve të tij, Knight vizitoi zonat e Malësisë së Veriut, Plavës, Gucisë dhe Kelmendit. Në shkrimet e tij ai përshkruan shqiptarët si popull krenar, luftarak dhe shumë të lidhur me nderin, besën dhe traditat fisnore.

Në disa përshkrime ai përdor terma si “fierce” dhe “warlike”, që në përkthim mund të nënkuptojnë “të egër” ose “luftarakë”, duke iu referuar karakterit të fortë dhe rezistencës së malësorëve shqiptarë. Megjithatë, në kontekstin e kohës, këto shprehje shpesh përdoreshin edhe si formë admirimi për trimërinë dhe vendosmërinë e shqiptarëve.

Knight shkruante me interes të veçantë për:

  • trimërinë e malësorëve shqiptarë,
  • kulturën tradicionale të mikpritjes,
  • besën dhe organizimin fisnor,
  • si dhe rezistencën ndaj pushtuesve dhe ndërhyrjeve të huaja.

Shkrimet e tij sot konsiderohen dëshmi të rëndësishme historike për jetën dhe zakonet e shqiptarëve në fundin e shekullit XIX, sidomos për trevat e Malësisë, Plavës dhe Gucisë.

Për shumë studiues modernë, veprat e Knight mbeten ndër burimet më interesante britanike që dokumentojnë karakterin, jetën dhe qëndresën e shqiptarëve në një nga periudhat më të rëndësishme të historisë kombëtare.